MASLAHAT

Faydalı olanı elde edip, zararlı olanı defetme.

İslâm dininin maksadı; insanların faydasına olanları gerçekleştirmek, bunları korumak ve insanlardan zararı uzaklaştırmaktır. Buna maslahat denir. Ancak maslahatlara insanların istediklerine göre değil, Allah'ın koyduğu çerçeve dahilinde itibar edilir. [1]

‘Maslahat’, ‘salah’ kökünden türemiş bir kavramdır. Salah sözlükte; ‘fasad’ın zıddı olup, düzgün oldu, istikamet üzere oldu, sağlam oldu, düzeldi, kendisinden fesat gidip sulh (barış-iyi durum) oldu gibi anlamlara gelir.

Aynı kökten türemiş ‘salih’ iyi, faydalı işler, akla ve dine göre yarayışlı olma, fesat içinde olmama anlamlarına gelmektedir.

‘Maslahat’ kelimesi ise; faydalı olmanın, fesattan uzak olmanın getirdiği fayda, menfeattır.

Bu kavram fıkıhta, yararlı olanı elde etme, zararlı olanı (müfsidi) defetme anlamında kullanılmıştır.

İslâmın amacı, insanlar için faydalı olanı elde etme ve onu gerçekleştirme, zararlı olan, ifsat eden şeyleri defetme, onları insanlardan uzaklaştırmaktır. (Maslahatı celb, mefsedeti def’)

İşte İslâmın bu amacına ‘maslahat’ denir.

Bu maslahat amacı, ancak Allah’ın koyduğu kurallar içinde elde edilebilir. İnsan hevasından çıkmış ölçülerle gerekli maslahatı elde etmek mümkün değildir. Çünkü insan hakkında en hayırlı olanı ve en zararlı olanı sonunda bilen yalnızca Allah’tır.

Maslahatın iki türlü kullanılışı vardır: Faydalı olanı elde etmek veya onu korumaya çalışmak, ki bu olumlu bir anlamdır. Zararlı olanı uzaklaştırmak, ki bu da olumsuz bir manadır. Ama her ikisi de ‘maslahattır’.[2]